91% van de werknemers dagdroomt tijdens presentaties. Niet af en toe, maar structureel. Ze bedenken wat ze vanavond koken terwijl slide 14 van 38 voorbijschuift. Je kunt dat niet wegzetten onder de noemer “ach, de aandachtsspanne van de mens…”
Want: diezelfde mensen bingen 's avonds zes afleveringen van een serie achter elkaar. Ze scrollen ook door een artikel van duizenden woorden, als het onderwerp ze raakt. Aandacht is er genoeg, maar je moet die verdienen.
Hoe? Met storytelling. Onderzoek van de London Business School toont aan dat slechts 5 tot 10% van je publiek statistieken onthoudt. Voeg je daar een verhaal aan toe? Dan stijgt dat naar 65 tot 75%. Storytelling in je presentatie maakt dus het verschil tussen vergeten en onthouden.
In dit artikel deel ik vier belangrijke tips. Pas ze toe en jouw volgende PowerPoint laat een blijvende indruk achter.
Wat is storytelling in presentaties?
Storytelling in presentaties gaat verder dan het vertellen van een leuke anekdote tussendoor. Het is een structuur die je publiek meeneemt van A naar B of van probleem naar oplossing. Van "wat is" naar "wat kan zijn".
Goede storytelling in een presentatie bestaat uit drie elementen: een herkenbaar personage, een spanningsboog en een heldere conclusie. Die laatste twee spreken voor zich, maar het personage is vaak lastiger. Wat goed is om te weten: we spreken hier niet per definitie over een fictief personage zoals je die uit films of boeken kent. Het personage kan net zo makkelijk een collega of een klant zijn.
De vraag is: hoe breng je dit nu in de praktijk? Deze vier tips gaan je in ieder geval een stapje verder helpen.
Tip 1: Gebruik een framework voor je storytelling
Er bestaan tientallen storytelling-methoden. Voor zakelijke presentaties heb je drie dominante frameworks, die elk passen bij een specifieke situatie. Kies het framework dat aansluit bij jouw doel.
Het SCQA-framework
Dit framework is bedacht door werknemers van adviesbureaus als McKinsey en BCG. De afkorting SCQA staat voor Situation, Complication, Question en Answer. Dit framework is ideaal voor presentaties waarin je een voorstel doet of een beslissing onderbouwt.
Een praktische situatie: je wilt investeren in een nieuwe planningtool. Dan pak je de pitch als volgt aan:
- Situation: "Ons finance-team werkt met losse spreadsheets voor de financiële planning."
- Complication: "Dit leidt tot fouten, tijdverlies en geen real-time inzicht."
- Question: "Welke tool maakt onze planning sneller en betrouwbaarder?"
- Answer: "Tool X, omdat die automatisch data combineert en real-time rapportages biedt."
In deze vier stappen heeft je publiek de context, begrijpt het de urgentie en kent het jouw oplossing. Geen omwegen, maar direct to the point. Mensen krijgen de kans niet eens om weg te dommelen.
De Sparkline-methode
Nancy Duarte ontwikkelde de Sparkline-methode, een techniek die afwisselt tussen "wat is" (de huidige situatie) en "wat kan zijn" (het ideale scenario). Door dat contrast bouw je spanning op.
Je gebruikt deze methode bij salespresentaties en pitches. Je laat je publiek steeds het verschil voelen tussen de huidige frustratie en de gewenste situatie.
Hét voorbeeld van de toepassing van deze methode is Steve Jobs tijdens de lancering van de eerste iPhone in 2007. Hij schakelde voortdurend tussen de beperkingen van de “huidige telefoons” en wat ze zouden worden met de iPhone. Zijn publiek voelde de kloof en wilde die gedicht zien.
Pas deze methode toe in jouw presentatie. Begin met het probleem dat je publiek herkent. Schets daarna de ideale situatie en wissel die twee af. Eindig met jouw oplossing als brug tussen die twee werelden.
De regel van drie
Dit is het simpelste principe van storytelling, en tegelijk een van de sterkste. Groepeer je kernboodschap in drie punten. Waarom drie? Dat is het kleinste getal dat een patroon vormt. Het voelt compleet en is tegelijk makkelijker te onthouden.
Nike paste de regel van drie toe in haar slogan: "Just Do It". Drie woorden die mensen makkelijk onthouden. De klassieke vorm van verhaal vertellen past deze regel ook toe: de intro, het middenstuk en de conclusie. Een verhaal met een kop en een staart.
Je kunt deze regel op verschillende manieren toepassen in je presentatie. Maak bijvoorbeeld drie hoofdstukken, gebruik drie argumenten voor een punt dat je maakt of maak een slogan die uit drie woorden bestaat. Het blijft gegarandeerd hangen.
Concreet voorbeeld: "Onze aanpak bespaart tijd, verhoogt de kwaliteit en versterkt je merk." Drie punten. Helder. Onthoudbaar.
Welk framework kies je?
Gebruik het SCQA-framework voor besluitvormingspresentaties en managementrapportages. Kies de Sparkline-methode voor pitches en salespresentaties waar je emotie nodig hebt. En pas de regel van drie toe op elke presentatie. Die werkt altijd.
Tip 2: Creëer een vast personage
Denk eens goed na: wat vind je nu echt een goed verhaal? Grote kans dat je uitkomt bij een verhaal met een herkenbaar personage. James Bond, Baantjer, Spider-Man, Bassie en Adriaan… noem ze maar op. Ditzelfde principe kun je toepassen op presentaties.
In onze laatste masterclass over designtrends stonden we al stil bij het creëren van herkenbare personages. Vroeger was dit lastiger, omdat je met stockfoto’s weinig kanten op kan. Het oogde rommelig en op verschillende slides kwamen verschillende gezichten voor. Tegenwoordig maak je met AI-tools als ChatGPT en Gemini een personage dat er overal hetzelfde uitziet. Verschillende poses, outfits en settings, maar altijd dezelfde persoon.
Waarom werkt dit? Je publiek herkent het personage en volgt het verhaal makkelijker. Het geeft je presentatie een rode draad. En het voelt persoonlijker dan abstracte iconen of willekeurige foto's.
Kies voor één persoon of kies per hoofdstuk een personage dat het perspectief van dat deel vertegenwoordigt. Dit kan ook je klant, je eindgebruiker of je stakeholder zijn, waardoor je de doelgroep letterlijk in beeld brengt.
Tip 3: Gebruik action titles
Het toepassen van action titles is een van de snelste manieren om jouw storytelling in PowerPoint te verbeteren. Beschrijvende titels op slides zouden echt verleden tijd moeten zijn.
Wat is nu het grote verschil tussen de twee? Bij beschrijvende titels zeg je precies wat je in de slide gaat zien, bijvoorbeeld: “Verkoopresultaten Q4”. Een action title zegt iets anders: een eerste statement, een inhaker. Bijvoorbeeld: "Q4-verkoop overtreft target.” Wat doet het verschil tussen deze twee met jouw nieuwsgierigheid?
Met een action title begrijpt je publiek direct de boodschap. Zonder de rest van de slide te lezen, weten ze al wat jij concludeert. Lees je alle titels achter elkaar? Dan vertellen ze samen het verhaal van je presentatie. Probeer hierin ook direct de regel van drie toe te passen, zodat de koppen direct blijven hangen.
Test het nu eens zelf. Open je laatste presentatie en lees alleen de titels. Vertellen ze een logisch verhaal? Zo niet, herschrijf ze als action titles.
Tip 4: Vertel je data als verhaal
Cijfers spreken niet voor zichzelf. Een grafiek zonder context is net zo snel vergeten als een slide vol bullets. Storytelling en data kunnen hand in hand gaan, mits je er goed over nadenkt.
In principe bestaat data in een presentatie uit drie lagen: de data zelf, het verhaal eromheen en de visualisatie die het helder maakt. Maak van alle drie deze lagen evenveel gebruik.
Bouw je data-slide op als een klein verhaal. Schets eerst de context: "Vorig jaar daalde de klanttevredenheid met 12%." Introduceer dan de spanning: "Als we niks veranderen, verliezen we onze grootste accounts." En geef dan het inzicht: "Na invoering van ons nieuwe onboardingproces steeg de tevredenheid met 28%." Dan maak je van de datadump echt een verhaal.
Maak daarbij ook een visueel verhaal: beperk je slide tot maximaal zes tot acht woorden per regel en gebruik een beeld per kernpunt. Laat de grafiek het verhaal ondersteunen, niet vervangen. Meer weten over het aantrekkelijk presenteren van data? Lees dan mijn blog ‘Complexe data aantrekkelijk presenteren: deze vijf technieken pas je vandaag nog toe’.
Vermijd deze valkuilen
Dan zijn er ook nog valkuilen waar je bij presenteren makkelijk in trapt. Met de tips die we je al hebben gegeven, is de kans veel kleiner dat dit gebeurt. Maar wees ook scherp op wat je vooral niet moet doen. Nancy Duarte omschrijft deze drie grote presentatiefouten:
- "The Report". Je dumpt alle data op je slides zonder verhaalstructuur. Je publiek raakt verveeld. De informatie is er, maar de impact ontbreekt.
- “The Pitch". Je bent vol enthousiasme, maar levert geen bewijs. Je publiek raakt sceptisch. Mooi verhaal, maar waar zijn de feiten?
- “Death by PowerPoint”. Mensen haken af door de wijze waarop jouw PowerPoint is ingericht: slides vol tekst, geen visuele afwisseling en het ontbreken van emotionele connectie met het publiek.
Ga in jouw eigen presentaties na of je niet in een van deze valkuilen bent getrapt.
Aan de slag
Storytelling in je presentatie draait om drie dingen: structuur, emotie en eenvoud. Kies een framework dat bij jouw doel past, maak je slides visueel en to the point. En onthoud: jij bent niet de held van het verhaal.
Heb je hulp nodig bij het opbouwen van een sterke verhaallijn voor jouw presentatie? Bij PPT Solutions denken we mee over structuur, boodschap en design.
Al meer dan 10 jaar helpen we bedrijven met PowerPoint-presentaties die echt impact maken. En dat blijkt ook, want klanten geven ons een 8+. Benieuwd wat we voor jou betekenen? Vraag gratis en vrijblijvend een offerte aan.
